Afyon’da çok güçlü bir doğumla dünyaya geldi İpek Özgün Deper.
Doğum kanalına sağ omzundan giren bebek 8 saat boyunca dönmeyince, doktor omzundan tutup, zorlayarak çıkardı. Bu da maalesef hudut ölmesine yol açacak, omzu, sağ kolu kullanılamayacak hale getirecekti. Ameliyatlarla biraz hareket edebilen kolunu geliştirmek için kendi kendine spor yapan küçük kız, sağ kolu güçlendirmekte başarılı olamayınca hırsla sol koluna çalışarak, bilmeden kendisine dünya şampiyonluğunun yolunu açtı.
SPORA KÜSTÜ
Spor salonuna tesadüfen gelmiş ‘’bir ağabey’’, ona bilek güreşi yapmasını önerdi. Güreş masasını tutmasını dahi bilmeden evvel Türkiye, sonra Avrupa, akabinde da Dünya Şampiyonası’na katıldı, hepsinde de üçüncü oldu. Derecelerin motivasyonu ile yeniden kendi imkanlarıyla birkaç sefer Eskişehir’e gidip, orada biraz teknik öğrendi, bu da ona Türkiye, Avrupa, Dünya şampiyonalarında birincilik getirdi.
Kendisi için daha güzel olacak diye düşünüp geldiği İzmir’de Büyükşehir Belediyesi’nin formasını giydi lakin idmanları azaldı, yeniden Türkiye ve Avrupa Şampiyonu olmasına karşın Dünya Şampiyonasında ikinci olabildi. Belediye de zati grubu kapattı. Bu kadar kısa süren spor ömründe elinden tutulmayan İpek Özgün Deper, spora küstü. Ulusal sportmen olmanın tek avantajından yararlanıp spor okulunda okudu, lakin ulusal sporcuyu ne devlet öğretmen olarak atadı ne de geçmişte atleti olduğu belediye müracaatlarını cevapladı.
Tek başına çalışarak, ‘’Sol koluyla dünyayı kaldırdı’’ manşetlerine bahis olan, bugün otizmli çocuklara spor dersi veren, hala bilek güreşine dönebilecek güçteki İpek Özgün Deper ile muvaffakiyetlerini, kırgınlığını, yalnızlığını konuştuk.
Zor bir doğum sonrası dünyaya gelmişsiniz…
-Annem saat 18.00 üzere doğuma girmiş ve gece 02.00’de doğum yapmış. Ben 8 saat dönmemişim. Sağ omzum tarafında duruyormuşum. Bunun bin türlü müdahalesini okudum ben sonradan. Hareketi varmış, sezaryen yapılabilirmiş. Hiçbir şey yapmadan sağ omzumdan tutup çıkarmış beni tabibim. Çekip çıkarmak kolayına gelmiş.
-Çekerken çocuğun kolu bacağı koptuğu bile oluyor…
Evet, ameliyat sürecinde hastaneye gidip gelirken öylelerini de gördüm lakin buna şükredemeyeceğim. Herkesin acısı kendine biraz da. Daima bu türlü büyüdüm. Kolu olmayan var ona şükrettim. Osu olmayan var buna şükrettim. Etmiyorum. Etmeyeceğim. Evet, sağ kolumu çekince kopmamış fakat bu hale getirmiş. Keşke kırılsaymış. Kırılınca kaynıyor, bitiyor. Hudutlar ezilmiş. Yani kırılamayacak kadar yumuşak olduğu için muhtemelen sünmüş de sünmüş, ezilmiş de ezilmiş. O denli bir şey olmuş. Hudutlar ezilince kaslar beslenememiş, kemikler beslenememiş. Omuz başım gelişmemiş. Birinci ameliyatımı 2006’da oldum, 8 yaşındayım. Tendon transferi oldu. Kolumu hiç kaldıramıyordum ondan evvel. O ameliyatla kolum açılmaya başladı. Üst kaldırabilmeye başladım. Saçımı toplayabilmeye başlamam beni çok memnun etmişti o vakit. İkinci ameliyatım, kolumu biraz daha açmak içindi. O da 2009’daydı. Ameliyatlarım İstanbul’da oldu ve çok acılı, çok uzun süreçlerdi.
-O tabipten şikâyetçi olmamış mı aileniz?
O periyot kimse olmamış. Üç günlükken fark etmişler beni. Herkes benimle uğraşmaya başlamış. İronik olan da şu. Ailemin yarısı neredeyse adalet çalışanı. Avukatı, hakimi, savcısı adliye memuru, hepsi var. Ancak insanın o anda aklına gelmiyor demek ki. Hala Afyon’da doktorluk yapıyor.
-Spora nasıl başladınız?
Her sene yaz okullarına gidiyordum. Annem babam çalıştığı için okul kapandığında boş kalmayayım diye gitmem onlar açısından da düzgün oluyordu. Afyon küçük yer. Getirip götürmeleri de gerekmiyordu. Ben kendim gidiyordum. Basketbol, voleybol yapıyordum standart yaz okullarında olan şeyler.
Ama küme sporlarını hiç sevmedim. Ferdi sporları sevdiğimi de bilmiyordum o vakit. Sonra ameliyat sürecim oldu. Tendon transferi yapıldı. Yani çalışan kasları, çalışmayanların yerine koydular. Akabinde fizik tedavi süreci oldu, bitti. Süreç hızlansın diye kendi kendime spor yapabileceğim, yük falan kaldırabileceğim bir yere başladım. Yük kaldırıyorum, ediyorum lakin iki tartısı tıpkı anda kaldırdığımız barlarda çalışamıyorum hiçbir vakit. Sol kolum farklı, sağ kolum başka çalışıyorum. Onlarla da birebir kilolarda gitmek lazım, sağ kolumla zorluyor, sol kolumu tatmin etmiyor. O denli bir dengesizlik olmaya başladı. Yönlendirme olmadığı için ne yapacağımı pek bilemiyordum. Ben daha 13 yaşındayım, solla daha ağır çalışmaya, yapabildiğim kadar yapmaya başladım. Sağdan uzaklaştım. Doğal bu türlü olunca sol kolum gelişti, sağ güçsüz kaldı. Spor salonumuzda bir tane bilek güreşi masası vardı ancak köşede duruyor, üzerine materyaller falan konuyordu. Kimsenin masayla ilgisi yoktu.
Salona bir gün, daha evvel Türkiye Şampiyonası’nda 6. 7. olmuş bir abi geldi. Antrenörüm, salona giden tek kız olduğum için daima gelene gidene bahsediyor şöyle güçlü kız, bu türlü güçlü diye benden. O abi, ‘’Bilek güreşi diye bir spor var. 3 ay sonra turnuva var. Gel o turnuvaya katıl’’ dedi.
Öyle talih yapıtı oradan geçen bir ağabey fakat bir turnuva tecrübesi olmuş. Bayağı sohbet ettik, turnuvaya katılmaya karar verdim.
-Kim çalıştırdı?
Hiç kimse. Turnuvada öğrendim masayı nasıl tutacağımı bile. Yani teknik bilmiyorum. Hala fotoğraflara bakınca gülüyorum. Masadaki konumum çok komikti. Mart ayında, biz ağabeyle konuştuktan üç ay sonra Türkiye Turnuvasına katıldım ve 3. oldum.
-Hiç çalıştırılmadan, teknik bilmeden…
Aslında bilek güreşi o kadar yaygın bir spor değil. Ben genç kadınlardaydım o vakit. 18 yaşına kadar bu türlü geçiyor kategori. Benim yaş grubumda tahminen 6-7 kişi vardı. Yani milletlerarası şampiyonalarda sayılar biraz daha artıyor. Bir de benim sol kolum olunca benim sıkletlerimin mevcudu daima düşüktü.
-Sol kolla yarışacak sporcuyu nasıl buldunuz?
Ben tek kollu idman yapıyorum, lakin herkes o denli değil. Aslında idmanlar çift kollu olarak yapıldığı için atletler çift kollu derece yapmaya geliyorlar. Masanın durumu ayarlanıyor, petlerin istikametleri sağ kola, sol kola nazaran değiştiriliyor. Sol kolla yapamayan bir insan çıkmaz benim karşıma. Oraya katıldıysa onu yapabiliyordur esasen.
-Kol gücünün avantajını kullandınız yani…
Evet. Bilek güreşini herkes yapabilir. Doğal güç çok değerli, lakin onun yanında güçlendirmeniz gereken çok ince kaslarımız var mesela parmaklarımızda. Onlar çok avantaj sağlayan şeyler. Sürat, refleks, başla komutu geldikten sonraki refleks zayıflığı karşıya avantaj kazandırabilir. Onun için bile özel çalışıyorlar. Ben bunları bilmeden Türkiye Şampiyonasına katıldım. Mayıs ayında da Avrupa Şampiyonasına başvurdum. Bu şampiyonaya yalnız lisanslı atletler katılabildiği için spor salonunun antrenörü lisans çıkarttı. Mayıs ayında Antalya’da düzenlendi Avrupa Şampiyonası, yeniden üçüncü oldum. Turnuvalarda 3. olursanız federasyon karşılamıyor sarfiyatları. Kendim tüm masrafları karşıladım. Bilek güreşi yapmaya başladıktan bir yıl sonra, Aralık ayında Kazakistan’da Dünya Şampiyonası vardı.
Antrenmanlara başladım. Neyi nasıl yapacağımı öğrendim biraz daha. Eskişehir’de bir bilek güreşi ekibi vardı. Afyon’a yakın olduğu için bir iki sefer oraya gittim idmanlara. Teknik gördüm, taktik gördüm. Beni yönlendirdiler sağ olsunlar. Sonrasında Kazakistan’da Dünya Şampiyonasında da 3. oldum. Bir seneyi bu halde Türkiye, Avrupa, dünya üçüncülüğü ile bitirdim.
2012 yılında Türkiye Şampiyonası’nda 1. oldum. Mayıs ayında Polonya’da Avrupa şampiyonu oldum. Kasım Aralık üzere de Brezilya’da Dünya Şampiyonası düzenlendi, orada da Dünya Şampiyonu oldum. Bu türlü tepeyi gördüm.
-Daha düzgün çalışabilirsiniz diye mi İzmir’e geldiniz?
Aslında ailem İzmir’de yaşamayı sevdiği için buraya tayin istedi, bana da yararı olabilir diye düşündük, lakin o denli olmadı. Lisede okuyordum, benim ders saatlerim ile salon kullanım saatleri uymuyordu. Bana idman için yarım saat kalıyordu. O yüzden aslında İzmir’e gelmek benim dezavantajım oldu. Ben buraya geldikten sonra idmansız kaldım. Lakin yeniden de yakın bir spor salonuyla bir üyelik yapıp kendi kendime orada çalışmaya çalıştım. Lakin tek başına yapılan idmanlar hakikaten verimli olmuyor.
Ben İzmir’e geldiğimde Türkiye Şampiyonası’ndan ötürü etrafımız olmuştu. Buraya taşınacağım aşikâr olduktan sonra Cem Şener hocamız yardımcı oldu, İzmir Büyükşehir Belediyesi atleti oldum. Büyükşehir formasıyla yarışırken idman yapma sıklığıma paralel, kondisyonum da yavaş yavaş düşmeye başladı. 2013 yılı Mart ayında Türkiye Şampiyonası’na katıldım, yeniden birinci oldum. Fakat biraz zorlanarak birinci oldum. Sonrasında Avrupa Şampiyonasında tekrar çokça zorlanarak birinci oldum. Avrupa’da bir sakatlık yaşadım bu ortada. Ne olduğunu bilmiyorum. Hiç peşine düşmedim ancak bir durum sırasında omzuma bir ağrı girdi. Dünya Şampiyonasında ikinci oldum. 2014’te Türkiye Spor Müellifleri Derneği Ege’de yılın sportmeni seçmişti bizi. Belediyede bir yıl kadar devam ettim, sonra bilek güreşi grubu kapandı. Madalya getiren gruptuk. Bir tane temsilcin bile olsa belediyeyi temsil etsin fakat kapattılar. Biraz çabalamak beyhude gelmeye başladı ondan sonra. Sporun sporculuk kısmını bıraktım, okulunu okudum. Yalnızca okulumla tek başıma kala kaldım hayatımdan bilek güreşi çekilince. Biraz da mecburiyetten okudum, bitirdim.
-Kimse ilgilenmedi mi sizinle?
Şunu söyleyeyim, Türkiye’de her spor, spor değil. Futbol üzere kulüplere para kazandıracak sporlar spordur. Bizde kazanılan muvaffakiyetler, yalnızca kendini ve aileni tatmin eden muvaffakiyetler. Mesela yurt dışından arkadaşlarımız oluyordu ya da konuşma ortamları oluyordu. Ne iş yaptığını soruyorduk, “Bilek güreşçiyim” diyorlardı. Yalnızca bununla geçim sağlıyorlar. Yalnızca bu işi yapıyorlar ve bunun için insan yetiştiriyorlar. Kar sağladığınız şeyde biraz daha ilerlemek istersiniz doğal ki.
-Dünya birincisi olunca da para almadınız mı?
Millilikler sınıflara ayrılıyor A ulusal, B ulusal olarak. Ülke sayısı tutması gerekiyor, sportmen sayısı tutması gerekiyor. Bunun ardından bir ödüllendirme sistemi devreye giriyormuş.
-Ama sonuçta ülke ismine yarışıyorsunuz?
Bilek güreşinde büyük sıklete geçildiğinde işler çok daha ciddileşiyor. Maçlar çok daha çetin oluyor. İdmanlar çok değişiyor. Genç muvaffakiyetleri çok paha gören bir şey değil.
-Spor hayatınız çok kısa sürmüş…
Hızlı yaşadım, erken öldüm üzere bir şey oldu sporda. Bilek güreşine 15 yaşında başladım, 2014’te son turnuvama katıldım. 3 sene devam ettim. Yani 18 yaşında bıraktım. Bu iş idmansız olmaz dedim. Avrupa Şampiyonası’na katılmadım bile o yıldan sonra. Bir daha bilek güreşiyle ilgilenmedim. Üniversitede Türkiye Üniversite Sporları Federasyonu turnuvalarına katıldım üç kez. Bizim için tatil üzere bir şeydi. Lakin üçünde de birinci oldum.
-Spor okudunuz değil mi?
Evet, vücut eğitim öğretmenliği mezunuyum. İngilizce öğretmenliği istiyordum. Her şey yarıda kesilip lise 3’te İzmir’e gelince, birazcık adaptasyon sorunu oldu. Okulumdaki eğitimden çok şad kalmadım. Okulumdaki disiplini bulamayınca ben de kendi disiplinimi kaybetmeye başladım. Aslında ergenliğin ortasındaydım. Her şeyden uzaklaştım. O süreçte aslında spor vardı hayatımda. Ulusal sportmen kontenjanından direkt üniversiteye gidebilme hakkı kazanmıştım. O hakkı kullandım.
-Bir şeyinden yararlanmışsınız sporun hiç olmazsa…
Milli sportmen bursu aldım ayrıyeten 4 sene boyunca geri ödemesiz. Doğal benim için en büyük artısı burstur. Okulda ya sportmen olacaksın ya işte öğrenci olacaksın üzere bir şey oldu. Burs kaybetmemek için not ortalamasını yüksek tutmak lazım. Zati bilek güreşinden vazgeçmiştim artık. Ben de okuluma yöneldim. Bitirdim 4 senede.
-Niye otizm okulu?
Ücretli öğretmenlik yapmak için bir kurs almam gerekiyordu halk eğitiminden. O kursta bu farklılıklar çok ilgimi çekmeye başladı. Yani dünyayı onların gözünden görebilmek ya da onların eli, gözü olabilmek çok hoşuma gitti. Orada yalnızca otizm üzerine eğitim almadık. Görme, işitme engelliliği de vardı. Bu süreçte işaret lisanı eğitmenliği sertifikası da aldım. Otizm çok ilgimi çekti bilhassa. Özel ihtiyaçlı çocuklarla çalışmak benim için çok daha manalıydı. Yani ben memnunum. Hayat gayem buymuş üzere geliyor.
-Bilek güreşi kaç yaşına kadar yapılıyor?
Hala yarışlara katılan 60-70 yaşında beşerler var. Artık başlasam, bir idman sürecine girsem, yeniden dönerim tahminen. Lakin hevesim kalmadı.
Berrin Tuncel Birer
Odatv.com
