Son haftalarda İstanbul’un Küçükçekmece, Arnavutköy, Sultangazi üzere kırsala ve yeşil alanlara yakın ilçelerinde yılan görülme sıklığındaki artış, birtakım vatandaşlarda tedirginlik yaratırken, uzmanlar bu canlıların ekosisteme sağladığı kritik yararlar nedeniyle mecburî olmadıkça öldürülmemesi gerektiğinin altını çiziyor. İstanbul’da yılan popülasyonu artışının gerisinde, bu ilçelerin doğal hayat alanlarına yakınlığı ve uygun hava şartları yatıyor.
İSTANBUL’DA HANGİ YILAN CİNSLERİ GÖRÜLÜYOR: ZEHİRLİ Mİ
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Ormancılık Kısmı, Avcılık ve Yaban Hayatı Programı Öğretim Vazifelisi Dr. Ergün Bacak, mayıs-haziran aylarının yılan aktivitesinin tepe yaptığı devir olduğunu belirtti. Bacak, İstanbul’daki yılan çeşitleri hakkında değerli bilgiler verdi: “İstanbul’da yalnızca ‘burunlu engerek’ yahut ‘boynuzlu engerek’ (Vipera ammodytes) zehirli yılan cinsidir. Uzunluğu genelde 50 cm civarında, yavaş hareket eder. Sağlıklı yetişkinler için öldürücü değildir fakat tıbbi müdahale gerektirir. İstanbul yılanlarının çoğunluğu ise zararsız su yılanları, Hazer yılanı, sarı yılan (zehirli değil, 2.5 metreye ulaşabilir) ve konut yılanı üzere zehirsiz cinslerden oluşuyor. En sık karşılaşılan Hazer yılanı, farelerle uğraşta çok tesirlidir ve büsbütün zararsızdır.”
YILANLA KARŞILAŞINCA NE YAPMALI: BİRİNCİ YARDIM TEDBİRLERİ NELER
Yılan ısırması yahut müsabaka durumunda vatandaşlara net tavsiyelerde bulunan Dr. Bacak ve Ziraat Mühendisi Ömer Demir’in ihtarları şöyle:
SAKİN OLUN, YAKLAŞMAYIN, RAHATSIZ ETMEYİN: Birden fazla yılan beşerden kaçar. Saldırganlık ekseriyetle kendini muhafaza içgüdüsüdür.
YETKİLİ KURUMLARI ARAYIN: Yılan konutunuza yahut size çok yakın bir tehdit oluşturuyorsa İtfaiye (110), İl/İlçe Tarım Orman Müdürlükleri yahut Tabiat Müdafaa ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü gruplarını arayın. Uzmanlar yılanı inançla uzaklaştıracaktır.
ZEHİRLİ ISIRIKTA ACİL HASTANE: Zehirli yılan ısırması durumunda (özellikle engerek tipi kuşkusu varsa) en yakın acil servise başvurun. Büyük araştırma hastanelerinde panzehir (antivenom) bulunur. Vakit kaybetmeyin.
İLK YARDIMDA YAPILMAMASI GEREKENLER: Isırılan yeri kesmek, emmek, turnike uygulamak, buz koymak, alkol vermek son derece tehlikeli ve yanlıştır. Zehri ağızla çekmek efsanedir, sizi de zehirler. Yapılacak tek şey: Isırılan bölgeyi hareketsiz tutmak, mücevher/saat varsa çıkarmak, sakin kalmak ve en süratli halde sıhhat kuruluşuna ulaşmak.
NEDEN ÖLDÜRMEMELİ: EKOSİSTEMDEKİ HAYATİ ROLÜ
Uzmanların “Yılanları öldürmeyin” davetinin gerisinde yatan güçlü ekolojik sebepler var:
DOĞAL FARE VE HAŞERE AVCI: Yılanlar, tarım eserlerine ve insan hayat alanlarına büyük ziyan veren fare, sıçan ve öteki kemirgen popülasyonlarını denetim altında tutarak çaba eder. Bu, hem ekin kaybını önler hem de kemirgenlerden geçebilecek hastalıkların yayılmasını pürüzler.
TARIM İLACINA ALTERNATİF: Yılanlar, organik ve sağlıklı tarım için doğal bir tahlil sunar. Farelerle savaşta kimyasal ilaç kullanımını azaltırlar.
BİYOÇEŞİTLİLİĞİN VAZGEÇİLMEZİ: Yılanlar ekosistemdeki besin zincirinin kritik bir halkasıdır. Yok edilmeleri, doğal istikrarın bozulmasına ve beklenmedik ziyanlı artışlarına yol açabilir.
ÖNLEM OLARAK NE YAPILABİLİR
Ziraat Mühendisi Ömer Demir, bilhassa bahçe, tarla yahut kırsal alanda yaşayanlar için yılanlardan korunma teklifleri sunuyor:
SAKLANDIKLARI ALANLARI AZALTIN: Konut ve bahçe etrafındaki uzun otları biçin, çalı çırpıları, taş yığınlarını, odun istiflerini temizleyin yahut düzenleyin. Yılanların saklanabileceği alanları minimize edin.
TEMİZLİK VE SİSTEM KIYMETLİ: Açık alanları nizamlı tutmak, yılanların yerleşmesini önlemede tesirlidir.
