Talha Apak’ın yazısı şöyle:
“Uzun vakittir azalan konkordato müracaatları, yükselen faizler ve artan döviz kurları nedeniyle 2025’in birinci altı ayında tekrar sürat kazanmaya başladı. Daha evvelki yıllarda yüklü olarak KOBİ seviyesindeki işletmeler konkordato talep ederken, son iki yılda daha büyük ve marka şirketlerin konkordato talep ettikleri görülüyor. Bu durum, beraberinde diğer birçok işletmeyi etkilediğinden piyasada yeni dertlere yol açıyor.
KONKORDATO NEDİR
Piyasa iktisadının probleme girdiği periyotlarda gündeme gelen ‘konkordato’; bir borçlunun ödeme zahmetine düşmesi sonucu, ilgili Ticaret Mahkemesi’ne yaptıkları müracaatın kabulüyle başlayan bir süreçtir. Süreçle birlikte, evraka sunulan projedeki borçlar süreç sonuçlanıncaya kadar ödenmeyerek beklemeye alınır. Öbür bir tanımlama ise; (İtalyanca: concordato) batık durumdaki işletmelerin, borçlarını karşılayabilecekleri şartlar dâhilinde ödemek için alacaklılarıyla mahkeme yoluyla yaptıkları mutabakattır.
KONKORDATONUN KABULÜ VE SÜRECİ
Borçlunun yerleşim yerindeki Asliye Ticaret Mahkemesi’nden, konkordato için gerekli belgelerin ve ön projenin sunulmasıyla konkordato talep edilir. Başvuruda, uzmanlarınca hazırlanmış “ön proje” ve “makul teminat raporu” çok kıymetlidir. Mahkeme, yapacağı incelemenin akabinde konkordato talebini reddeder ya da kabul eder. Kabul halinde, verilecek “üç aylık süreksiz mühlet” ile konkordato için öngörülen süreç başlamış olur.
Kanunda, “mühlet verilmesi” olarak isimlendirilen bu karar üzerine, konkordato talep eden borçlu aleyhine, haciz yoluyla icra takibi yapılamaz, başlatılan haciz takipleri durur. Rehinin paraya çevrilmesi yoluyla takip yapılabilir ama rehinli mallarının satışı mahkeme müsaadesine tabidir. Borçlu aleyhine ihtiyati haciz ve ihtiyati önlem uygulanmaz. Borçlu; komiserin nezareti altında işlerine devam edebilir. Borçlu, mahkemenin müsaadesi dışında mühlet kararından itibaren rehin tesis edemez, kefil olamaz, taşınmaz ve taşınırlarını devredemez.
Konkordatonun kabulüyle birlikte, verilecek üç aylık “geçici mühlet”le birlikte kanunda belirtilen misyonları yerine getirmek üzere konusunda uzman bir yahut üç şahıstan oluşan “konkordato komiser heyeti” görevlendirilir. Komiserlerin verecekleri raporlar doğrultusunda 3 aylık geçici mühlet sonrası kaidelerin olumlu olması halinde 12 aylık “kesin mühlet” verilir. Gerek görülmesi halinde 3 aylık süreksiz mühlet 2 ay, 12 aylık kesin mühlet ise 6 ay uzatılarak süreç 23 aya kadar uzayabilmektedir.
Tüm bu süreçlerin sonunda; konkordatonun ilgili mahkemece tasdiki sonrası atanacak bir “kayyım” kontrolünde projede öngörülen müddette (vadelerde) alacaklıların alacaklarına kavuşabilme imkânı doğmaktadır. Fakat, nihai projenin mahkeme tarafından tasdik edilmemesi yahut “iflas” kararı verilmesi halinde, evrak iflas masasına devredilmekte olup, alacaklılar için şiddetli yeni bir süreç başlamış olacaktır.
AVANTAJ VE DEZAVANTAJLARI
Konkordatonun avantaj yahut dezavantajını ortaya koymadan evvel, konkordatoya başvuran borçlu kişi yahut şirketlerin “iyi niyet” yahut “dürüstlük” ölçüsünü ortaya koymak değerlidir. Buradaki, güzel niyet yahut dürüstlüğün tespitinde mahkemelere ve görevlendirilen komiser heyetine büyük misyon ve sorumluluklar düşmektedir.
Borcun, uzun bir müddet ertelenmesi ve sonrasında uygun vadelere yayılarak ödenmesi borçlu açısından değerli bir avantajdır. Başka taraftan, firmanın iflastan kurtulması ve borcun ödenebilme imkânı doğması ise alacaklı açısından değerli bir avantajdır.
Mahkeme harçları ve komiser fiyatları dikkate alındığında kıymetli bir maliyet yaratması borçlu açısından bir dezavantajdır. Öbür taraftan, borcun uzun mühlet ödenememesi, konkordatonun tasdik olamaması, iflas üzere durumlarda ise alacaklı açısından bir dezavantaj yahut mağduriyet kelam hususudur.
Yıllar prestijiyle konkordato müracaatları ve sonuçları
İlk olarak 2018 yılında başlayan uygulama, gelinen noktada dezenflasyon programı, sıkılaştırılmış para ve yüksek faiz politikaları sonrası 2024 yılının tamamında toplamda 1713 konkordato başvurusu yapılmışken, 2025 yılının birinci altı ayında bu sayı yeni bir rekorla 1259’a ulaşmış bulunuyor. Lakin evvelki yıllara nazaran 2025 yılında kesin mühlet kararı verilen yahut olumlu sonuçlanan (tasdik edilen) konkordato belgelerinde önemli azalma olduğu, ret yahut iflas kararlarında artış olduğu görülmekte.
Son yıllarda uygulanan ekonomik siyasetler; yüksek enflasyon ve faizler sonucu, toplumdaki kitlesel fakirleşme yanında iş dünyası ve işletmeler açısından öngörülemezliğin arttığı ekonomik ortamın, iflas ve konkordatolardaki artışla önemli bir yıkıma yol açtığı ve sayılara yansıdığı görülüyor.
Netice itibariyle;
İcra İflas Kanununun (İİK) konkordatoyla ilgili aksayan kısımlarının günün şartlarına göre güncellenmesinde yarar bulunuyor. Kural olarak, konkordato hem borçluyu hem de alacaklıyı koruyan bir kurum olmasına karşın, ülkemizdeki uygulamalarda daha çok borçluyu koruduğu imajı yaygındır. Geçmişte yaşanan kimi aksaklıklara yahut aksiliklere karşın, gelinen noktada gerek konkordatoya bakan ticaret mahkemesi heyetlerinin tecrübeli ve başarılı kararları, gerekse görevlendirilen uzman konkordato komiserlerinin edindikleri deneyimleriyle borçlu ve alacaklılar istikametinden konkordato kurumu olumlu bir sürece gelmiş bulunuyor. Dolayısıyla, sürecin maksadına uygun ve düzgün yönetilmesi halinde hem borçlu hem de alacaklı istikametinden deva olabilir.”
