Köy Enstitüleri’nin kurucusu İsmail Hakkı Tonguç, 65. vefat yıldönümünde anılıyor
Köy Enstitüleri’nin mimarı ve eğitim devrimcisi İsmail Hakkı Tonguç, vefatının 65. yılında Yeni Jenerasyon Köy Enstitülüler Derneği tarafından anılıyor. “Tonguç Baba” olarak bilinen ismin köy enstitülerini kurma vizyonu, paylaşılan bir metinle yine gündeme taşındı.
EĞİTİMDE İHTİLAL: KÖY ENSTİTÜLERİ’NİN DOĞUŞU
Tonguç, 1935’te Bulgaristan’da okuma oranının %93,1, Türkiye’de ise %15 olduğunu tespit etmişti. 41 bin köyün 9 binini gezerek hazırladığı projeyle, Köy Enstitüleri’ni “ülkedeki dehşetli eğitim durumuna çözüm” olarak hayata geçirdi.
TONGUÇ’UN EĞİTİM İDEOLOJİSİ: “PARASIZ VE MECBURİ İLKÖĞRETİM”
1944’te yayımlanan “Köy Enstitüleri II” kitabında şu vurgu dikkat çekiyor:
“Halk yönetimi için parasız ve mecburî ilköğretim kuraldır. Bireyleri bu çarktan geçmemiş milletlerde demokrasi mümkün değildir.”
EYÜBOĞLU’NDAN HİSLİ ANI: “BU MEMLEKETİ SİZDEN ÇOK KİM SEVER?”
Metinde, Bedri Rahmi Eyüboğlu’nun Tonguç için yazdığı satırlara yer verildi:
“Anadolu yollarında daima sizi hatırlarız. Köy problemimizi büyük bir sevgiyle ele alan aydınların başındasınız. Atatürk’ün ‘Köylü efendimizdir!’ kelamıyla uyandık.”
TARİHE GEÇEN YANIT: “AYDIN SORUMLULUĞU”
Tonguç, Eyüboğlu’na mektubunda batılı aydınları örnek göstererek şöyle diyordu:
“Aydınlarımız rahat yolları seçiyor; dikenleri temizlemek sıkıntı geliyor. Köy Enstitüleri, zorluklarla savaşan ‘diri insan’ yetiştirmek içindi. Yok edilmek istenen de buydu!”
Metin, Tonguç’un 68 yıl evvelki bu kelamlarının bugün de geçerli olduğunu vurgulayarak sonlanıyor:
“Aslanlar yürümüş tarihimizde! Tonguç üzere aslanların izinde yürümeye devam ediyoruz.”
