Deprem çizgisi üzerinde olan Türkiye’de pek çok vatandaş konutunu korumak için sarsıntı ve konut sigortası yaptırıyor. Lakin, sanılanın bilakis yapılan bu sigortalar konutun piyasa kıymetinin tamamını karşılamıyor. Hürriyet müellifi Noyan Doğan, “Konutunu sigortalatacaklar bu ayrıntıya dikkat” başlıklı köşe yazısında muhtemel bir sarsıntıda yıkılan konuta karşı sigortaların ödediği fiyatı kaleme aldı. Doğan, sigorta firmalarının fiyatın tamamını karşılamadığını belirterek şunu yazdı:
“120 metrekare meskenimiz var. Piyasa kıymeti, 8.5 milyon lira. Mecburî sarsıntı sigortasını yıllardır yaptırırım, yenilemesini geçen hafta yaptırdım. 1.800 lira prim ödedim, 1 milyon liraya sigortaladılar. Konut sigortası da yaptırmak istedim. Konutumun pahası kadar, 8.5 milyon liralık sigorta yaptırsam, zelzelede yıkılırsa sigorta şirketi bana bu parayı öder mi? Sigorta acentesi ile konuştum, ‘tamamını ödemez’ dedi. Bir diğer acenteye sordum, tamamını öder dedi. Birkaç bireye sordum, onlar da ödemeyeceğini söyledi. Sarsıntıda konutum yıkılırsa, sigorta konutumun bedelini ödemeyecekse konut sigortası yaptırmamın ne manası var?” diyor.
Depremlerin sayısı arttıkça bu ve gibisi soruları sıkça alıyorum. Bu vesile ile konut sigortasında merak edilenleri anlatayım. Doğrudur, sigorta konutunuzun pahasını ödemez. Daha doğrusu piyasa pahasını ödemez. Neyi öder? Tekrar inşa bedelini öder. Mevzuyu açayım.
Birincisi, DASK yaptırmadan konut sigortası yapılamıyor. Evvel mecburî sarsıntı sigortasını yaptıracaksınız, DASK’ın verdiği teminatın üzeri için de konut sigortası alacaksınız. Konut sigortasında da tıpkı DASK’taki üzere metrekare ünite maliyetler açıklanıyor. Bugün için DASK’ın metrekare bedeli 8.807 lira, konut sigortası için de metrekare bedeli 21.000 lira. Bu bedeller her ay enflasyon oranında güncelleniyor.
NE KADAR TAZMİNAT ALINIR?
Okuyucumun örneğinden, yani İstanbul’da, 120 metrekare konut üzerinden hesaplama yapalım. Mecburî zelzele sigortası yeni yaptırılmış ve DASK, 1 milyon TL (metrekare maliyeti 8.807 TL x 120 metrekare) teminat vermiş. Tıpkı konuta konut sigortası yapıldığında alınacak teminat fiyatı 2 milyon 500 bin TL (metrekare maliyeti 21.000 TL x 120 metrekare). Bir de konutunuzdaki eşyalar için sigorta yaptırdınız ve karşılığında da 500 bin TL eşya teminatı aldınız.
Deprem oldu ve konutunuz yıkıldı. DASK, yaptırdığınız mecburî sarsıntı sigortasından size 1 milyon TL hasar ödeyecek. Sigorta şirketi konut sigortanızdan ötürü 2 milyon 500 bin TL ve eşya sigortasından da 500 bin TL olmak üzere toplam 3 milyon TL hasar ödeyecek. Buna nazaran sigortadan alacağınız toplam tazminat 4 milyon TL olacak.
EVİN BEDELİNİ NEDEN ÖDEMEZ?
Niye bu türlü? Okuyucumun sorusu üzere, sigorta konutumun pahasını ödemeyecekse konut sigortası yaptırmamın ne manası var? Onu da anlatayım. Birincisi; satıcının keyfine nazaran belirlediği, emlakçıların köpürttüğü, günden güne, aydan aya değişen piyasa kıymeti diye saçma sapan bir kavram sigortada yoktur ve piyasa bedeli sigortayı ilgilendirmez. Sigorta, resmi ve açıklanan datalara dayanarak, konutun tekrar inşa bedelini öder. İkincisi ve daha da değerlisi, konutun bulunduğu arsa da sigortaya bahis değildir, zira arsa sigortalanmaz. Aslında konutun bedelini artıran da inşa maliyeti değil, konutun bulunduğu yerin bedelidir.
ARSA SİGORTAYA DAHİL DEĞİLDİR
Okuyucumun örneğinden devam edersek; konutun bedelini 8.5 milyon yapan, meskenin bulunduğu yerdir. Sigortanın fonksiyonu, yıkılanın yerine yenisini koymaktır. Zelzelede konutunuz yıkılırsa, arsa esasen sizindir ya da konutunuzun olduğu yerdeki payınız bakidir; sigorta, konutunuzun tekrar inşasını öder, o tazminatla da konutunuzu yine inşa edersiniz. Yok, efendim benim konutum şöyle lüks inşa edildi, parkeler şuradan geldi, karolar buradan geldi; bu da sigortayı ilgilendirmez.
Peki, konutun piyasa kıymeti neyse onun üzerinden sigorta yaptırsam olmaz mı? Okuyuculardan bu türlü sorular da geliyor. Eminim, ‘evimin pahası 10 milyon, tamamı için teminat verin’ dediğinizde, meskeni 10 milyona sigortalatacak sigorta şirketi bulabilirsiniz lakin onun primini ödeyebilir misiniz; onu bilemem. Bugün 100 metrekare bir konut için sigorta yaptırdığınızda ödeyeceğiniz prim eşya da dahil yıllık 5.000-7.500 lira ortasında değişir. 10 milyon TL’lik teminat istediğinizde herhalde çıkaracakları prim yıllık 60-70 bin liradan aşağı olmaz. Sormadım fakat iddiam bu yönde”
