Sosyolog Özkök son kamuoyu araştırmasını tahlil etti: Sayıların lisanı neler diyor

Tesadüfe bakın, dün birbiriyle ilgili iki haber aşağı üst birebir saatlerde önüme geldi.
Biri geçen aya yani Haziran’a ilişkin bir anketin sonuçlarıydı.
Hemen arkasından da Adalet Bakanı Yılmaz Tunç’un açıklaması geldi.
Anketin bir sonucu var ki, beni hiç şaşırtmadı lakin Adalet Bakanının açıklaması şaşırttı.

DÜNÜN EN İYİ HABERİ: ADALET BAKANI TBMM’Yİ HATIRLADI

Bakan, İstanbul’un Seçilmiş Büyükşehir Belediye Lideri ve Cumhurbaşkanı adayı Ekrem İmamoğlu ve 17 kentin seçilmiş belediye liderlerine karşı yürütülen siyasi davaların yargılanmasının televizyondan canlı yayınlanabileceğini söylemiş.
Hatta “Takdir TBMM’nindir” diyerek, epeydir unutulan ve geri değil, görünmez plana itilen Türkiye Büyük Millet Meclisini de hatırlamış.
Bence güzele işaret.
İnşallah yarın geri adım atmaz.

BAKAN BÜYÜK BİR ÖZGÜVENLE DİYOR Kİ

Bakan kendine çok güvenen bir havada konuşuyor.
Özellikle şu cümlesi çok, hatta haddinden fazla iddialı:
“Cumhuriyet Halk Partisi Genel Lideri ile birlikte suçlamaların odağında bulunan şahıslar Türkiye Cumhuriyeti’nin bir hukuk devleti olduğunu asla unutmamalıdırlar.”
İşte bu cümleye takıldım.
Hem de çok takıldım.

CÜMLEYİ ANAYASADAN HATIRLIYORUZ FAKAT BAKAN DA HATIRLIYOR MU

Önce şu soru takıldı başıma.
Acaba Türkiye’nin bir hukuk devleti olduğuna bakan bizzat kendisi inanıyor mu?
Daha doğrusu “Olması gerektiğini” hatırlıyor mu?
Çünkü bu davaların daha birinci gününden, kendisini savcı ve hâkim yerine koyup argümanları kesin karar üzere tekrarladı, hatta kararını da verdi.
Neyse biz onu bir kenara bırakıp asıl mevzuya gelelim.

SAYIN BAKAN SİZ HUKUK DEVLETİNİN GEREĞİNİ YERİNE GETİRİYOR MUSUNUZ

Önemli olan bizlerin “Türkiye’nin hukuk devleti olup olmadığına inanmamız” değil…
Onun inanıp bunun gereklerini yerine getirmesi…
Acaba Türk halkı bakanın Türkiye’nin bir hukuk devleti olduğu ile ilgili savına inanıyor mu…
Bir de şu soru:
Her 10 Türk vatandaşından kaçı Erdoğan yine aday olsun istiyor.
Kaçı “Hayır kâfi artık Erdoğan devri kapanmalıdır” diyor.

11 BİN KİŞİ İLE 26 VİLAYET 162 İLÇEDE YAPILAN ARAŞTIRMANIN SONUÇLARI

Ben şahsi fikrimi söylemeyeceğim.
Önümde bir araştırma şirketinin Haziran ayı anketinin sonuçları duruyor.
Araştırma, “Saros Siyasal ve Toplumsal Araştırmalar Merkezi” tarafından, 16-23 Haziran tarihleri ortasında 26 vilayet, 162 ilçe ve 18 yaş üstü 11.102 iştirakçiyle yapılmış.
Bu 11 bin kişinin 3 bini ile telefon görüşmesi yapılmış. 7 bini ile WhatsApp üzerinden görüşülmüş.

SADECE İSTANBUL’DA 3129 BİREYLE GÖRÜŞÜLMÜŞ

Araştırma içinde örneklem alınan kentlerin tartısı şöyle.
İstanbul yüzde 28.4, Ankara yüzde 10.8, İzmir yüzde 9.9…
Şimdiki ve eski belediye liderleri misyondan alınan kentlerin en değerlileri örneklem içinde yani.
Sadece İstanbul’da 3129 bireyle görüşülmüş.
Kısaca çok geniş ölçekli bir araştırma bu.

HALKA NAZARAN BU ÜLKENİN 1 NUMARALI SORUNU İKTİSAT: 2 NUMARA İSE ADALET

Gelelim, kendinden çok emin biçimde, “Türkiye hukuk devletidir” diyen Adalet Bakanına…
Şuradan başlayalım.
“Bugün Türkiye’nin en değerli sorunu nedir?”
İşte karşılıklar:
(1) YÜZDE 40.1 İktisat.
(2) YÜZDE 20.8 Adalet.
(3) YÜZDE 8.3 Yönetim/İktidar
(4) YÜZDE 3.7 Eğitim
(5) YÜZDE 2.8 Ahlak
Bu soruya verilen karşılıklarda 19 Mart’a kadar adalet daha alt sıralardaydı.
Üç aydır banko 2’nci sıraya yerleşti ve iktisadın yarısına ulaştı.
Demek ki bu ülkenin çok önemli bir adalet sistemi var.

HER 10 TÜRK VATANDAŞINDAN 9’U ADALET SORUNU VAR DİYOR

Ama daha somut bir sonuca gelelim.
Soru şöyle:
“Türkiye’de adalet sorunu olduğunu düşünüyor musunuz?”
(*) YÜZDE 79.1 Evet var.
(*) YÜZDE 8.8 Kısmen var.
(*) YÜZDE 11.7 Hayır yok.
(*) YÜZDE 0.4 Fikrim yok.
Bu yanıtların manası çok açık orta çok net:
Her 10 Türk vatandaşından 9’u Türkiye’nin bir adalet sorunu olduğuna inanıyor.

YANİ SAYIN BAKAN HALK SİZİN BU SÖYLEDİĞİNİZE HİÇ İNANMIYOR

Yani sayın Bakan,
Türk halkı sizin bu söylediğinize inanmıyor. Hem de hiç inanmıyor.
Bırakın Türk halkının tamamını, sizin partinize oy verenlerin bile pek büyük çoğunluğu da inanmıyor.

HER 10 TÜRK VATANDAŞINDAN 7’Sİ ARTIK ERKEN SEÇİM İSTİYOR

Bir enteresan sonuç da şu:
“Türkiye’de 2028’den evvel bir erken seçim yapılmalı mı?”
(*) YÜZDE 71.8 Evet yapılmalı.
(*) YÜZDE 24.3 Hayır yapılmamalı
(*) YÜZDE 3.9 Fikrim yok
Bu da mevcut iktidardan önemli bir memnuniyetsizlik işareti.

“EKONOMİYİ KİM DAHA DÜZGÜN ÇÖZER” YANITINDA CHP, AKP’NİN ÖNÜNE GEÇTİ

Ankette dikkatimi çeken bir öteki enteresan sonuç da şu.
“Sizce Türkiye’nin en önemli sorununu hangi parti çözer?”
(*) YÜZDE 47.7 Hiçbiri
(*) YÜZDE 15.6 CHP
(*) YÜZDE 13.9 AKP
Geri kalanı öteki partiler

EN KIYMETLİ İKİ SORUNUN TAHLİLİNDE CHP ÖNE GEÇİYOR

Bu sonuç şunu gösteriyor.
Mevcut partiler artık Türkiye’nin büyük sıkıntılarının tahlilinde umut vermiyor.
Oysa bu soruya, son 2 aya kadar verilen karşılıklarda hep AKP birinci parti olarak çıkıyordu.
Son iki aydır bu trend değişti ve CHP üst çıktı.
İki aydır üst üste CHP “Yönetebilir” konusunda AKP’nin üzerine çıkmış ve durumunu konsolide ediyor üzere görünüyor.
Kısaca AKP’nin ülkenin en değerli iki sorunu olan iktisat ve adalet konusunda verdiği umut giderek azalıyor.

İKTİDARIN AĞIR PROPAGANDASI TESİRLİ OLMAYA BAŞLADI

Kamuoyu gözünde yerleşen iki değerli trend daha var.
Biri 19 Mart rejiminin son 3 ayda CHP’li belediyelere karşı giderek artan davaları.
Bu ay bir fark var.
Öyle görünüyor ki, iktidar medyasının çok ağır propagandası bir ölçüde tesirli oluyor.
Ekrem İmamoğlu ve arkadaşlarının birtakım yolsuzluk işlerine karıştığı yolundaki görüşlerde bir yükselme var.

AMA HALKIN YÜZDE 60’A HALA BU DAVALAR HUKUKSAL DEĞİL SİYASİ DİYOR

Ama buna karşılık bu davaların “Siyasi emelle açıldığına olan inanç” artık katılaşmış üzere.
Gördüğüm anketlerin çabucak hepsinde halkın yüzde 60’a yakını bu davaların hukuksal değil, siyasi olduğuna inanıyor.
Ayrıca “Muhalefete karşı yapılan bu uygulamaları hakikat buluyor musunuz” sorusuna da halkın yüzde 50’si “Hayır gerçek bulmuyorum” yanıtını veriyor.

HER 10 TÜRKTEN 8’İ “İKTİDARDA OLDUĞU İÇİN AKP’Lİ BELEDİYELERE DAVA AÇILMIYOR” DİYOR

Bu ay Saros araştırmasında farklı ve değerli bir soru daha sorulmuş.
“AK Partili belediyelere operasyon yapılmamasının sebebi sizce nedir?”
(*) YÜZDE 10.8 AKP’li belediyeler yolsuzluk yapmadığı için.
(*) YÜZDE 79.6 AKP’li belediyeler iktidar partisi belediyesi olduğu için.
(*) YÜZDE 9.7 Fikrim yok.

HER 10 TÜRKTEN 7’Sİ “ERDOĞAN YİNE SEÇİLMEK İÇİN ANAYASA İSTİYOR” DİYOR

Ve karşılığını merak ettiğim sorulardan biri de sorulmuş.
“Cumhurbaşkanı Erdoğan neden yeni bir Anayasa yapmak istiyor?”
(*) YÜZDE 11.2 Daha özgürlükçü ve demokratik bir ülke olmak için.
(*) YÜZDE 7.2 Darbe anayasasından kurtulmak için
(*) YÜZDE. 72.5 Tekrar Cumhurbaşkanı olabilmek için
(*)YÜZDE 9.1 Fikrim yok
Anlamı şu:
Her 10 Türk vatandaşından 7’si Erdoğan’ın tekrar aday olabilmek için yeni Anayasa istiyor.

HER 10 TÜRK’TEN 7’Sİ ERDOĞAN DEVRİ ARTIK SONA ERMELİ DİYOR

Giderek yerleşen bir görüş de şu:
“Bir erken seçim olması durumunda Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın yine aday olmasını ister misiniz?”
(*) YÜZDE 67.6 Hayır istemem
(*) YÜZDE 26.2 Evet isterim
Gerisi fikri yok.
Şurası kesin.
Her 10 Türk vatandaşından 3’ü Erdoğan yine aday olsun istiyor.
7’ye yakını ise Erdoğan devrinin artık sona ermesini istiyor.
Bu sayı Panaroma’nın geçen şubat anketine nazaran 6’ydı.
19 Mart sonrası 7’ye çıkmış.

GÜÇLENDİRİLMİŞ TEK ADAM SİSTEMİ HALKA NE KADAR KULAK VERİR

Evet Saros araştırma merkezine nazaran Haziran 2025 itibariyle halkımızın görüşleri bu türlü.
Ama “Güçlendirilmiş tek adam sisteminde halkın görüşleri ne kadar değerlidir derseniz…
O soru sorulmamış.
Dolayısıyla biz de bilmiyoruz.

Ertuğrul Özkök