Türkiye, dünya üniversite sıralamasını bu sıralamayı pek önemsiyor lakin kazın ayağı o denli eğil

Yükseköğretim Kurulu (YÖK) ile memleketler arası yükseköğretim derecelendirme kuruluşu Times Higher Education (THE) işbirliğiyle İstanbul Kongre Merkezi’nde düzenlenen ve 20 Haziran’a kadar sürecek “Küresel Sürdürülebilir Kalkınma Kongresi”ne 110 ülkeden 5 binin üzerinde memleketler arası temsilci katılıyor.

Kongre kapsamında, Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği (UNHCR) ve Yükseköğretim Mülteci Öğrenci Ağı (TRSN) tarafından düzenlenen Global Mülteci Yükseköğretim Konferansı yapıldı.

“2030’a yüzde 15” temasıyla gerçekleştirilen konferansta, mülteci gençlerin potansiyelini artırma konusunda yükseköğretimin rolünün güçlendirilmesi konusu ele alındı.

Kongre kapsamında 20 Haziran’a kadar, “YÖK Sürdürülebilirlik Sergisi” oturumunda “Türkiye’de Sürdürülebilir Bir Araştırma Ekosisteminin Teşvik Edilmesi: İlim Yayma Mükafatları ile Harikalığın Kutlanması”, “Sürdürülebilir Kalkınma Amaçlarını Yükseköğretime Entegre Etmek: Akademi, Sanayi ve STK’ler Ortasında Köprü Kurmak”, “Daha Yeşil Bir Gelecek Yarışında Yapay Zekanın Rolü”, “Türk Yükseköğretiminde Sürdürülebilirlik: Zorluklar, İlerleme ve Gelecekteki Yollar”, “Çerçevelerden Uygulamaya: Yükseköğrenimde Sürdürülebilirlik Yeterliliklerinin Potansiyelinin Açığa Çıkarılması” üzere çeşitli başlıklarda konferanslar gerçekleştiriliyor.

“KONGRE TANITIMA KATKI SAĞLAYACAK”

Bu yıl dördüncüsü gerçekleştirilen kongrede, Birleşmiş Milletler (BM) tarafından belirlenen 17 farklı sürdürülebilir kalkınma gayesinin yükseköğretim kurumları tarafından nasıl hayata geçirildiği, yeterli uygulama örnekleri, deneyim alışverişi ve olası işbirlikleri ele alınıyor.

Küresel sürdürülebilirlik ve yükseköğretim alanında kıymetli gelişmelerin değerlendirileceği kongrede, bilhassa iklim değişikliği, sosyo ekonomik eşitlik, sürdürülebilirlik ve yapay zeka, sürdürülebilir yerleşkeler, sıhhat, güç ve eğitim, sürdürülebilir kalkınma gayelerine ulaşmada üniversitelerin rolü, sürdürülebilir kalkınmanın iktisadı üzere bahisler görüşülüyor.

Türk yükseköğretim kurumlarının milletlerarası alanda tanıtımına kıymetli katkı sağlayacak kongrede, Yükseköğretim Kurulu ve Türkiye yükseköğretim kurumlarının tanıtımlarının yapıldığı “Türk Üniversiteleri Pavilyonu” da bulunuyor. Pavilyonda üniversiteler açtıkları stantlarda eğitim imkanlarını tanıtıyor.

Resmi açılış konuşmasını yarın Yükseköğretim Kurulu Lideri Erol Özvar ve THE Global Yöneticisi Phil Betty’nin yapacağı kongrede ayrıyeten Dünya Üniversiteleri 2025 Tesir Sıralaması (Impact Rankings) sonuçları da açıklanacak.

ANCAK İŞİN RENGİ BAŞKA

2023 tarihli dünya üniversite sıralamasına nazaran Türk üniversiteleri, Avrupa’da hayli alt sıralarda. İngiltere merkezli yükseköğretim derecelendirme kuruluşu Quacquarelli Symond’ın (QS) bu yıl başlattığı ve Avrupa’daki en uygun üniversiteleri sıraladığı “Dünya Üniversite Sıralaması: Avrupa 2024” listesine nazaran, ODTÜ 124’üncü, İTÜ 138’inci, Koç Üniversitesi 174’üncü, Boğaziçi Üniversitesi 199’uncu sırada yer aldı.

İlk 500 üniversite ortasında ise Sabancı Üniversitesi 201’inci, Hacettepe Üniversitesi 224’üncü, İstanbul Üniversitesi 228’inci, Gazi Üniversitesi 283’üncü, Ankara Üniversitesi 289’uncu, Yıldız Teknik Üniversitesi 326’ncı, Ege Üniversitesi 381’inci, İstanbul Gelişim Üniversitesi 432’nci, Abdullah Gül Üniversitesi ve Galatasaray Üniversitesi 445’inci, Marmara Üniversitesi 451’inci, Çankaya Üniversitesi 455’inci, İstanbul Bilgi Üniversitesi ve Dokuz Eylül Üniversitesi 488’inci sıradan listeye girdi.

Yani Türkiye birinci 100’e bir tane üniversite sokamadı. Üstelik bu dünya değil Avrupa listesiydi.

HUKUK SINAVI SONUÇLARI ALARM VERİYOR

Bir başka alarm veren gelişme ise Hukuk Mesleklerine Giriş Sınavı (HMGS) Nisan 2025 sonuçları…

Sonuçlar, hukuk eğitiminin, üniversitelerin ve yapılan imtihanın niteliğinin durumunu gözler önüne seriyor:

SONER YALÇIN KÖŞESİNDE NE YAZDI

Gazeteci Soner Yalçın ise “Boğaziçi rektörü birinci söylediğinde sustum lakin bunları yazmak kaçınılmaz oldu” başlıklı köşe yazısında bir vakitler BRICS listelerinde 5’nci sıradayken 4 sene içinde 124’ncü sıraya gerileyen Boğaziçi Üniversitesi’ndeki eğitimin kalite düşüşünü gözler önüne sermişti.

Gazeteci Soner Yalçın’ın 5 Şubat 2021 tarihli köşe yazısında şunları kaleme aldı:

Boğaziçi Üniversitesi rektörlüğüne atanan Prof. Melih Bulu’dan bahsediyorum. Üniversiteyi dünya sıralamasında birinci 100’e sokacağını sav ediyor…

Boş konuşanların ülkesi oldu Türkiye!

Her söylenene inananların ülkesi yapıldı Türkiye!

Şimdi buraya, “Cumhurbaşkanı Erdoğan atadığı bu rektörü gerçekçi olmadığı için çabucak misyondan almalıdır” diye yazsam gülümseyeceğinizi iddia ediyorum. Boğaziçi’nin dünya sıralamasında daima gerilemesinin bir nedeni de Erdoğan değil mi?

Bakınız:

Boğaziçi Üniversitesi dünya sıralamasına birinci sefer 2012 yılında girdi; 1.500 üniversite ortasında 276-300 ortasındaydı.

Prof. Gülay Doğu Barbarosoğlu o yıl/Haziran 2012 rektörlük seçiminde birinci seçildi; Cumhurbaşkanı A. Gül tarafından ataması yapıldı.

Prof. Barbarosoğlu üniversiteyi dört yılda 139’uncu sıraya getirdi. Prestijiyle 2016 seçiminde de rekor oyla (yüzde 86 ile) birinci seçildi.

Ancak. Üniversiteliler Cumhurbaşkanlığı resmi sitesinden yapılan duyuru ile şaşkınlığa uğradı. Erdoğan, rektörlüğe

– AKP Eskişehir milletvekili Emine Parıltı Günay’ın kardeşi- Prof. Mehmed Özkan’ı atamıştı!

Prof. Barbarosoğlu, akademik kariyerini sonlandırdığını açıkladı.

Ve: Prof. Mehmed Özkan görevini Prof. Melih Bulu’ya devrettiğinde Boğaziçi’nin dünya sıralaması 601-800 idi. Dört yılda büyük başarı!

Bir örnek daha vereyim:

BRICS üniversiteleri ortasında Boğaziçi 2014 yılında 5’inciydi; 2020 yılında 124’üncü sıraya düştü!

Yani:

ÖLÇÜTLER NELER

Siz, üniversite kapısına kelepçe takacaksınız…

Siz, stanttaki fotoğraf için üniversitelileri tutuklayacaksınız…

Siz, demokratik haklarını kullanan öğrencilere terörist diyeceksiniz, gözaltına alacaksınız…

Siz, atamayla rektör seçeceksiniz…

Ve siz, yaşanılan şiddet nedeniyle Birleşmiş Milletler’in bile reaksiyon gösterdiği Boğaziçi Üniversitesi’ni birinci 100’e girmesini sağlayacaksınız o denli mi?

Yapmayınız: Milletlerarası hakemli mecmuada yazdığı makalede intihal yaptığı tez edilen Prof. Bulu mu üniversiteyi birinci 100’e sokacak?

Dünya sıralamasının en ayırt edici özelliği üniversitelerin bağımsız olmasıdır! Makale-araştırma filan sonradan gelir. Gerçi onda da halimiz perişan:

Dünyada bilimsel makaleler nitelik/kalite saygınlık açısından dört kümeye ayrılır. Türkiye en son kümede yer alıyor! (Neyse ki; birincilik için yarıştığımız alan var: Türkiye, geçersiz hakemli mecmualar çıkarma konusunda birinci üçte! Kurnazlıkta üstümüze yok.)

Sıralama başarısı için hiçbir ölçüye uymuyorsunuz: 16 bin öğrenciye tam vakitli 429 Prof. Dr. öğretim üyesi oranıyla/ bu akademik kaliteyle mi üniversiteyi birinci 100’e sokacaksınız? (Ki Boğaziçi, dar bütçesi sebebiyle nitelikli öğretim üyelerini özel üniversitelere kaptırdı.)

Yetmez üzere en az Hazine yardımı vererek mi Boğaziçi’ni birinci 100 içine sokacaksınız? (Selçuk’tan Erciyes’e kimi üniversiteler Boğaziçi’nin iki katı Hazine yardımı alıyor. Öbürleri ise üç, dört, beş kat fazla! Alsınlar kuşkusuz lakin Boğaziçi’ni bu bütçeyle birinci 100’e sokabilir misiniz?)

Dünya sıralamasında bakılan ölçütlerden biri de öğrenciye yapılan yatırım; bizde copla yapılıyor bu!

Sıralama ölçütleri ortasında hesap verebilirlik olduğunu da hatırlatırım Prof. Bulu’ya…

İŞİN ASLI

Bugün üniversite sıralamaları dünyanın her yanında mevcut.

Popüler 11 global sıralama var. Biz ekseriyetle üniversiteler hakkındaki haberleri-gelişmeleri bildiren Londra merkezli Times Higher Education (THE) isimli haftalık mecmuayı temel alıyoruz.

Peki, nerden çıktı bu sıralama konu? Neoliberalizmin Dünya Bankası ve OECD eliyle üniversiteleri yatırım aracına/işletmeye dönüştürdüğü 2000’ler başında hayata geçirildi.

-“Sıralamalar patronlar için yeni çalışanları işe alırken uygun rehber olacak” denildi…

-“İyi üniversite âlâ maaş” denildi… Vs.

Prof. Bulu neoliberalist bir akademisyen. Israrla gerçekleşmeyeceğini bile bile “üniversiteyi birinci 100’e sokacağım” demesinin nedeni bu tertibin akademisyeni olması.

Aklıma şu gelmiyor değil; İktidarın gündeminde Boğaziçi üzere üniversiteleri özelleştirme mi var?

Yoksa… Nitelikli bir rektörün birinci maksadı; dünya çapında sıralama değil, artık sıklıkla konuşulan dünya çapında sistemler olmalıydı. Prof. Bulu ise olmasının imkânsız olduğunu bile bile boş vaatte bulunuyor.

AKP Sarıyer İlçe Başkanlığı kurucusu…

AKP Ataşehir Belediye Başkanlığı aday adayı…

Prof. Bulu’nun siyasi kurnazlığı uygun öğrendiğini söyleyebiliriz