Merkez Hakem Kurulu, Gelişim Yöneticisi Vitor Melo Pereira önderliğinde yeni bir yönetmelik hazırladı. Bunun maksadının hakemliği bağımsız hale getirmek olduğu tabir edilirken, bilhassa seçim, atama ve kıymetlendirme ile ilgili her kararının sonuncu olduğunu rastgele bir mahkemeye gidilemeyeceği vurgulandı.
Türkiye Futbol Federasyonu, bundan yaklaşık bir yıl evvel, Hakem Gelişim Yöneticisi sıfatıyla Vitor Melo Pereira’yı atadı. Daha evvel Portekiz, Rusya, Yunanistan üzere ülkelerde hakemlik üzerine baş yoran Pereira, “gelişim” manasında beklenilen katkıyı sağlayamadı.
Milliyet’ten Mustafa Anıklı’nın haberine göre Merkez Hakem Kurulu ile birlikte ortak bir çalışmayla hazırlanan 76 sayfalık “yönetmelik” taslağı, bir müddettir ortalıkta dolaşıyor. Yönetmelik, TFF İdare Kurulu’nun 1 Haziran’da onayladığı, 1 Temmuz’da yürürlüğe gireceği biçiminde.
Türkiye Futbol Federasyonu’nun MHK dışındaki üniteleri, bu talimatı şimdi sahiplenmedi.
Yönetmeliğin sunumunda bulunan giriş şu biçimde:
Burada sunulan Hakemlik Yönetmeliği, Türk futbolunda hakemliğe yapılandırılmış ve şeffaf bir yaklaşım sağlamak için tasarlanmıştır. Bu yönetmelik, verimlilik, adalet ve daima gelişim unsurları üzerine inşa edilmiş olup, sağlam ve dinamik bir hakemlik sisteminin temelini oluşturmaktadır. Objektif kriterlere ve meritokrasiye (liyakata dayalı) odaklanan, güzel tanımlanmış bir performans kıymetlendirme sistemi tanıtılmaktadır.
MADDELERDEKİ SIKINTILAR
TFF ile davalık olan hakem ve gözlemcilerin avukatlığını yapan Halil İbrahim Atabay, taslak talimatın unsurlarındaki kahırları anlattı, çekincelerini lisana getirdi.
Son periyotta hakem ve gözlemcilerin Türkiye Futbol Federasyonu ile yaşadığı hukukî çekişmede birçoğunun avukatlığını üstlenen Halil İbrahim Atabay, yeni hazırlanan talimattaki çelişkileri lisana getirdi.
Taslak yönetmeliğin 11. unsurunda, “Aday hakem kurslarına katılabilmek için en az lise mezunu olmak gerekir” denmekte… Ayrıyeten 20/1 hususunda de, “Hakemlerin dereceleri, performansları, fizikî yeterlilikleri, gözlemci raporları ve gereksinimlere nazaran belirlenir” sözü kullanılıyor.
Hakemliğe girişte eğitim düzeyi tek başına ölçüt olarak konulurken, derecelerin belirlenmesinde “ihtiyaçlara göre” sözü öznellik içeriyor. Objektiflik unsuruna alışılmamış biçimde “ihtiyaca göre” kıymetlendirme yapılması, giriş şartları ile performans kriterleri ortasında çelişki yaratıyor.
Yeni yönetmelikte, “Hakem atamaları, atandıkları lig/maç sınıfına nazaran direkt TFF/MHK tarafından yapılır” ve Husus 6: “Atamalara karşı itiraz edilemez” tabiri yer alıyor.
TFF’nin yahut MHK’nin yapacağı atamaların büsbütün kontrole kapalı olması, objektiflik ve hesap verebilirlik prensibine terstir. Bu durum, şeffaflık argümanı ile itiraz edilemezlik ortasında direkt çelişki doğurmaktadır.
YORUMCULARA ENGEL
Talimatın 82. hususunda hakemlerin işleyebileceği hatalar tanımlanırken, ilgili kısım şu biçimde:
“Hakem yahut eski hakem tarafından maç özetleriyle ilgili olarak toplumsal medya da dahil olmak üzere her ne halde olursa olsun medyaya verilen yorumlar yahut her ne formda olursa olsun tüm şampiyonalarda futbol kulüplerinin danışmanı olarak istihdam edilmesi. Bu durumlarda, kelam konusu eski hakem hiçbir biçimde etkin hakemliğe geri döndürülemez ve futbol ve hakemlikle ilgili hiçbir idari organa üye olarak atanamaz.”
Maddeye nazaran, televizyonlarda hakem yorumcusu olarak misyon yapan Mustafa Çulcu, Erman Toroğlu, Ahmet Çakar, Bülent Yıldırım, Deniz Çoban, Bahattin Duran üzere isimler MHK’da misyon yapamayacak.
PORTEKİZ’DEN FARKLI
Türkiye’de misyona başlayan Vitor Melo Pereira’nın ülkesinden getirilen talimatta, Portekiz ile Türkçeleştirilen ortasında bir grup farklılıklar bulunuyor.
Portekiz’de MHK; profesyonel, amatör ve sınıflandırma üzere üç kısma ayrılırken, Türkiye’de ise yalnızca profesyonel ve amatör bulunuyor. Ayrıyeten, fizikî ve yazılı testler ile gözlemcilerin yapacağı değerlendirmeler Portekiz’deki aslında daha detaylı açıklanırken, burada bulunmuyor.
