Özellikle Palantir üzere büyük teknoloji şirketlerinin desteklediği programlar, üniversiteye gitmeden direkt teknoloji dalında mesleğe atılma fikrini teşvik ediyor.
Pittsburgh’ta yaşayan 18 yaşındaki Sebastian Tan, Stanford Üniversitesi’ne kabul edildiği halde kaydını 2026 sonbaharına erteleyerek Palantir’in Meritokrasi Bursu’nu kabul etti. Bu burs, gençleri üniversiteye gitmek yerine şirketin özel eğitim programına dahil olmaya ve sonunda tam vakitli bir işe geçmeye davet ediyor. Palantir CEO’su Alex Karp, CNBC’ye yaptığı açıklamada yükseköğretimi “entelektüel olarak hatalı” olarak nitelendirerek eleştirmişti.
Karp’ın kurucu ortaklarından olduğu Palantir, bu burs programıyla “üniversite eğitiminin beyin yıkama” olduğunu öne sürerek gençlere “Palantir Diploması” sunmayı vaat ediyor. Karp’ın yazdığı The Technological Republic isimli kitap, bu yaklaşımın entelektüel yerini oluşturuyor.
Üniversite aksisi bu yaklaşımın temeli, teknoloji dünyasında başarılı olmuş birtakım isimlerin eğitimini yarıda bırakmış olması. Bill Gates, Steve Jobs, Mark Zuckerberg üzere figürler üniversiteyi tamamlamadan büyük şirketler kurarak bu anlatıyı güçlendirmiş durumda. Fakat bu akımın günümüzde kazandığı ivmede, yapay zekâ teknolojilerinin gelişimi, girişimciliğin genç yaşlara kayması ve üniversite eğitiminin artan maliyetleri de tesirli oldu.
Palantir’in burs programı için müracaat yapan gençlerden, yüksek SAT yahut ACT puanlarının yanı sıra ferdî muvaffakiyetlerini anlatmaları isteniyor. Şirketin yetenek başkanı Marge York, üniversitelerin “öznel ve yüzeysel” kriterlere dayandığını savunuyor. York’a nazaran, Palantir’in müfredatı “düşünmeyi öğretmeye” odaklı olacak ve Federalist Yazılar üzere klasik metinleri içerecek.
Bazı genç kurucular, üniversitenin hem ideolojik hem de pratik olarak vakit kaybı olduğunu düşünüyor. Fuse Energy’nin kurucusu JC Btaiche, okulun kendisi için uygun olmadığını belirterek direkt nükleer güç teşebbüsü kurduğunu söylüyor. Arbaaz Mahmood üzere isimler ise üniversiteyi “sıradanlık işareti” olarak görüyor.
Eldil AI isimli yapay zekâ teşebbüsünü kuran 22 yaşındaki Shawn Schneider ise, eğitimin “eril tatmini” engellediğini savunarak okulu terk ettiğini söz ediyor. Schneider’in şirketi 500 bin dolarlık ön yatırım aldı.
Ancak tenkitler de mevcut. Harvard Üniversitesi’nden iktisat profesörü David Deming, üniversite eğitimini büsbütün atlamanın gençleri dar ve mesleksel bir alana hapsedebileceğini ve uzun vadeli maharet gelişimini sınırlayabileceğini söylüyor. Deming’e nazaran, üniversite mezunları genel olarak daha fazla kazanıyor ve daha fazla meslek esnekliğine sahip oluyor.
Palantir’in bursiyerleri ortasında Stanford, Dartmouth, Columbia üzere itibarlı üniversitelerden kabul almış lakin kayıtlarını ertelemiş gençler bulunuyor. Şirket, bu bilgileri sistematik olarak toplamasa da, programın iştirakçi profili klâsik seçkin üniversitelerle bağlarını tümüyle koparmıyor.
Tan, ileride Stanford’a dönmeyi planlıyor. Fakat şu anda Palantir’de geçireceği mühletin, “gerçek dünya maharetlerini geliştirmek açısından daha faydalı” olacağına inanıyor. Üniversiteye dönüş kararında ise ailesinin de tesirli olduğunu belirtiyor.
