İsrail-İran savaşına ABD de katıldı: GBU-57B’ye karşı Hayber füzeleri ateşlendi
ABD Başkanı Donald Trump, İran’da nükleler tesis olduğu sav edilen üç tesise hava saldırısı düzenlediklerini duyurdu. New York Times, ABD’nin saldırısının iran saatiyle 02:30 sularında gerçekleştiğini aktardı. Gazete, “ABD İran ile savaşa girdi” manşetini attı.
İran Devlet Televizyonu, ABD’nin vurduğu Natanz, Fordo ve İsfahan’daki üç nükleer tesisin bir müddettir tahliye edilmiş durumda olduğunu açıkladı. İran atağın akabinde “Bölgedeki her Amerikan vatandaşı ve askeri artık hedef” açıklaması yaptı.
İsrail medyası ise boşaltılan tesislerdeki zenginleştirilmiş uranyumun öteki yere taşındığını argüman etti.
NEDİR BU ÜÇ TESİS
Natanz Nükleer Tesisi, İran’ın en büyük uranyum zenginleştirme merkezlerinden biri olarak biliniyor. Yer altına inşa edilmiş bu kompleks, 60 binin üzerinde santrifüj kapasitesiyle Tahran’ın nükleer gayelerinde kilit rol oynuyor.
Fordo Nükleer Tesisi, 2009 yılında Batılı istihbarat servisleri tarafından ortaya çıkarılmış, dağ içine inşa edilen yapısıyla dikkat çekmişti. Savaş uçaklarına ve füzelere karşı sağlam olarak tasarlanan bu tesis, yüksek oranda uranyum zenginleştirme faaliyetleriyle öne çıkıyor.
İsfahan Nükleer Tesisi ise nükleer yakıt üretimi ve dönüştürme süreçlerinin yapıldığı bir merkez olarak faaliyet gösteriyor. Uranyum dönüştürme tesisi burada yer alıyor ve İran’ın nükleer yakıt döngüsünde stratejik kıymet taşıyor.
İRAN’DAN ABD’YE TEHDİT: ‘HÜRMÜZ’Ü KAPATACAĞIZ’
İran dini lideri Ayetullah Ali Hamaney’in önde gelen danışmanlarından Hüseyin Şeriatmedari, ABD Donanması’na ilişkin gemilere füze taarruzları düzenlenmesi ve petrol nakliyatı açısından hayati kıymetteki Hürmüz Boğazı’nın kapatılması davetinde bulundu. Şeriatmedari, “Amerika’nın Fordo nükleer tesisine yönelik saldırısının akabinde sıra artık bizde. Hiçbir tereddüt ve gecikme olmaksızın, birinci adım olarak Bahreyn’de konuşlu Amerikan donanma filosuna füze hücumları başlatmalı ve eşzamanlı olarak Hürmüz Boğazı’nı Amerikan, İngiliz, Alman ve Fransız gemilerine kapatmalıyız.” açıklamasında bulundu.
HAMANEY’İN AÇIKLAMA YAPMASI BEKLENİYOR
İran’ın dini lideri Ayetullah Ali Hamaney’in, harika durumlarda halka hitaben bir açıklama yapması beklenirken şu anda bir sığınakta bulunduğu, suikast riskine karşı tüm elektronik irtibatının kesildiği ve kendisiyle bağlantının son derece sonlu ve sıkıntı olduğu bildiriliyor. Bu nedenle, Hamaney konuşana kadar İran’ın ABD’nin nükleer tesis olduğu argüman edilen yerlere yönelik taarruzlarına vereceği kesin ve net cevap belirsizliğini koruyor.
İRAN’A İLETİLEN BİLDİRİ: ‘REJİM DEĞİŞİKLİĞİ İSTEMİYORUZ’
ABD, B-2 bombardıman uçakları ile İran’daki üç nükleer tesis argüman edilen yerleri vurduktan sonra Tahran ile bağlantıya geçerek maksadının rejim değişikliği olmadığını iletti.
Amerikan CBS News’in ABD’li kaynaklarına dayandırdığı habere nazaran, Washington idaresi İran’daki üç nükleer tesis olduğu argüman edilen yerleri vurmasının akabinde Tahran’a diplomatik bir bildiri ileterek, bu atakların büsbütün kendileri tarafından gerçekleştirildiğini ve rejim değişikliği yapmak üzere bir niyetlerinin olmadığını vurguladı.
ABD Başkanı Donald Trump, İran’da Fordo, Natanz ve İsfahan olmak üzere üç nükleer tesise hava saldırısı düzenlediklerini duyurmuştu.
CBS News, daha evvel de ABD idaresindeki birçok kaynaktan aldığı bilgiye dayanarak, Lider Trump’ın İran’ın dini lideri Ayetullah Ali Hamaney’i öldürme planına karşı çıktığını aktarmıştı.
İRAN MİSİLLEME TAARRUZLARINA BAŞLADI
ABD’nin hava taarruzlarının akabinde İran tarafından misilleme saldırısı başlatıldı. Balistik füzeler ile İsrail’in başşehri Tel Aviv ve Hayfa kentleri maksat alınırken, İsrail Ordusu’ndan misilleme saldırısına ait ikaz paylaşıldı.
İsrail ordusundan yapılan açıklamada, İran’dan yeni bir füze saldırısı düzenlendiği belirtildi.
İran’dan ateşlenen füzeler nedeniyle sığınaklardan ayrılmama daveti yapılan açıklamada, ikinci bir duyuruya kadar korunaklı alanlarda kalınması gerektiği söz edildi.
Hava savunma sistemlerinin füzeleri engellemeye çalıştığı vurgulanan açıklamada, ülkenin pek çok kentinde alarmların devreye girdiği kaydedildi.
ABD AKINDAN EVVEL İSRAİL’İ BİLGİLENDİRDİ
Trump idaresi, ABD’nin İran’a yönelik saldırısından evvel İsrail’i bilgilendirdi. ABD, İran’ın nükleer tesislerini “Hayalet Uçak” olarak bilinen B-2 ağır bombardıman uçakları ile vurdu.
B-2 savaş uçağının 14 ton yükündeki nükleer olmayan en ağır bombalar ile Fordow nükleer tesisine saldırdığı aktarıldı.
TRUMP: “İSRAİL İLE KADRO OLARAK ÇALIŞTIK”
ABD Başkanı Donald Trump, Amerikan uçakları ve denizaltılarıyla gerçekleştirilen atak sonucu, İran’ın kilit nükleer zenginleştirme tesislerinin “tamamen yok edildiğini” söyledi.
Trump, yaptığı açıklamada şunları söyledi:
ABD ordusu kısa bir mühlet evvel İran rejiminin üç değerli nükleer tesisi olan Fordow, Natanz ve Isfahan’a ağır ve hassas akınlar düzenledi.
Bu fecî derecede yıkıcı teşebbüsü inşa ettikleri için herkes bu isimleri yıllarca duydu. Gayemiz İran’ın nükleer zenginleştirme kapasitesini yok etmek ve dünyanın bir numaralı terör devlet sponsorunun oluşturduğu nükleer tehdidi durdurmaktı.
Bu gece dünyaya akınların süper bir askeri muvaffakiyet olduğunu bildirebilirim. İran’ın kıymetli nükleer zenginleştirme tesisleri büsbütün ve tümüyle yok edildi. Orta Doğu’nun zorbası İran artık barış yapmalı.
Eğer bunu yapmazlarsa gelecekteki taarruzlar çok daha büyük ve çok daha kolay olacaktır.
İran 40 yıldır “Amerika’ya mevt, İsrail’e ölüm” diyor.
İnsanlarımızı öldürüyorlardı, kollarını koparıyorlardı, bacaklarını yol kenarına koydukları bombalarla uçuruyorlardı; bu onların uzmanlık alanıydı.
Binlerce insanımızı kaybettik ve Ortadoğu’da ve dünyanın dört bir yanında yüz binlerce insan onların nefretinin direkt sonucu olarak öldü, bilhassa de birçoğu generalleri Kasım Süleymani tarafından öldürüldü .
Uzun vakit evvel buna müsaade vermeyeceğime karar verdim.
Devam etmeyecek.
Başbakan Bibi Netanyahu’ya teşekkür etmek ve tebrik etmek istiyorum.
Daha evvel hiçbir grubun çalışmadığı kadar güçlü bir grup olarak çalıştık ve İsrail’e yönelik bu fecî tehdidi ortadan kaldırmak için çok yol kat ettik.
İsrail ordusuna yaptıkları mükemmel iş için teşekkür etmek istiyorum ve en değerlisi, bu gece o süper makineleri uçuran büyük Amerikan vatanseverlerini ve dünyanın uzun yıllardır görmediği bir operasyondan ötürü tüm ABD ordusunu tebrik etmek istiyorum.
Umarım bu kapasitede artık onların hizmetlerine muhtaçlığımız kalmaz. Umarım öyledir. Ayrıca, Ortak Genelkurmay Başkanı General Dan “Razin” Caine’i – mükemmel general – ve bu atağa dahil olan tüm parlak askeri beyinleri tebrik etmek istiyorum.
Bütün bunlara karşın bu bu türlü devam edemez.
İran’da ya barış olacak ya da son sekiz günde şahit olduğumuzdan çok daha büyük bir trajedi yaşanacak.
Unutmayın, daha çok maksat var. Bu geceki, hepsinin ortasında en zoruydu ve tahminen de en ölümcül olanıydı, fakat barış çabucak gelmezse, başka gayelerin peşine hassasiyet, sürat ve marifetle düşeceğiz. Birçok birkaç dakika içinde yok edilebilir.
Dünyada bu gece yaptığımızı yapabilecek hiçbir ordu yok, hatta yakın bile değil. Az evvel gerçekleşeni yapabilecek hiçbir ordu olmadı.
Yarın General Caine ve Savunma Bakanı Pete Hegseth saat 08:00’de (12:00 GMT) Pentagon’da bir basın toplantısı düzenleyecekler. Herkese, bilhassa de Allah’a teşekkür etmek istiyorum.
Sadece şunu söylemek istiyorum, “Seni seviyoruz Yaradanım ve büyük ordumuzu seviyoruz. Onları koru.” İlah Ortadoğu’yu korusun. İlah İsrail’i korusun ve İlah Amerika’yı korusun.
TRUMP: FORDO NÜKLEER TESİSİ ARTIK YOK
Trump yaptığı birinci açıklamada “İran’daki üç nükleer tesise, Fordow, Natanz ve İsfahan dahil olmak üzere yaptığımız son derece başarılı saldırıyı tamamladık. Tüm uçaklar şu anda İran hava alanının dışında. Ana maksat olan Fordo tesisine tam yük bomba bırakıldı. Tüm uçaklar inançlı biçimde konutlarına dönüyor. Büyük Amerikan savaşçılarımızı tebrik ederiz. Bunu yapabilecek diğer hiçbir ordu dünyada yok. Artık barış zamanı” dedi.
Trump hücumla ilgili “Fordow artık yok” tabirlerini kullandı.
FOX NEWS HÜCUMUN AYRINTILARINI AÇIKLADI
Trump idaresine yakınlığıyla bilinen Fox News kanalı, atağın ayrıntılarını açıkladı.
Saldırıda ABD, Fordow nükleer tesisine 6 adet 15 tonluk sığınak delici bomba bıraktı. Bu bombaların GBU-57B olduğu tez edildi.
Natanz ve İsfahan’daki nükleer tesisleri gaye almak üzere denizaltılardan da 30 adet tomahawk füzeleri fırlatıldı.
ABD hükümetine nazaran GBU-57A/B, “derinlemesine gömülü ve güçlendirilmiş sığınaklar ile tünelleri gaye alabilecek büyük bir delici silah.”
Altı metre uzunluğundaki bu bomba, yaklaşık 61 metre derinliğe kadar nüfuz edebiliyor ve birden fazla bombanın ardışık atılmasıyla daha da derinlere ulaşılması mümkün. Boeing tarafından üretilen MOP, şimdiye kadar savaşta hiç kullanılmadı.
MOAB’DAN DAHA GÜÇLÜ
Bu bomba, 2017 yılında Afganistan’da kullanılan 9 bin 800 kilogramlık “Mother of All Bombs”tan (MOAB-Bütün Bombaların Anası) daha güçlü.
Bradford Üniversitesi Barış Çalışmaları Onursal Profesörü Paul Rogers, daha evvel yaptığı açıklamada, “ABD Hava Kuvvetleri, MOAB gibisi boyutta lakin patlayıcı yükü son derece sert bir metal gövde içine yerleştirilmiş silahlar üretmeye önemli emek harcadı. Sonuçta ortaya GBU-57A/B çıktı” dedi.
Şu anda sırf ABD imali B-2 Spirit (İngilizce “stealth bomber” ismiyle bilinen bir hayalet bombardıman uçağı) bu bombayı taşıyacak formda yapılandırılmış durumda. Northrop Grumman tarafından üretilen B-2, ABD Hava Kuvvetleri’nin en gelişmiş savaş uçaklarından biri. 18 bin kilogram taşıma kapasitesine sahip olan bu uçak, iki adet GBU-57A/B bombayı (toplamda yaklaşık 27 bin 200 kilogram) taşıyacak halde muvaffakiyetle test edildi.
SALDIRI KONGRE ONAYI OLMADAN GERÇEKLEŞTİRİLDİ
Saldırının ABD Kongresi’nin onayı olmadan yapılması dikkati çekti.
En son benzeri bir operasyon yeniden İran’a karşı ABD Başkanı Jimmy Carter’ın emriyle 24 Nisan 1980’de gerçekleştirilmişti.
Tahran’daki ABD Büyükelçiliği’nde esir tutulan 52 büyükelçilik işçisini kurtarmak hedefiyle düzenlenen Kartal Pençesi Operasyonu başarısız olmuştu.
İzin alınmadan gerçekleştirilen hücuma birinci reaksiyon gösteren isim de ABD Temsilciler Meclisi Üyesi Jim McGovern oldu.
McGovern, “Bu meczupluk. Trump, Kongre onayı olmadan İran’ı bombaladı ve bizi yasadışı bir biçimde Orta Doğu’da bir savaşa sürükledi. Hiç ders almadık mı” tabirlerini kullandı.
NÜKLEER SERPİNTİ TEHLİKESİ VAR MI
İlk değerlendirmeye nazaran Fordow’a yapılacak bir hücumun kıymetli bir nükleer serpintiye neden olması pek muhtemel değil.
Tesiste etkin bir reaktör değil uranyum vardır, bu nedenle tetikleyecek bir zincirleme tepki yok.
Bir hücumun muhtemelen etraftaki kaya ve toprağı çökerteceği ve birden fazla radyoaktif malzemesi hapsedeceği manasına gelir.
Natanz ve İsfahan’ın İran’ın nükleer programında çok kritik yerler olsa da ikisi de güç üretimi yapan faal nükleer reaktör olmaması büyük bir serpintiyi engelliyor. İki santral daha çok nükleer yakıt üretimi ve zenginleştirme tesisleri olarak misyon yapıyor.
Bu tesisler vurulduğunda elektrik üreten nükleer santrallere yapılan taarruz üzere büyük bir radyasyon salınımı riski oluşturmuyor.
Ancak içerde bulunan uranyum gazı ve öbür kimyasallar sızarsa bölge halkı için lokal kontaminasyon ve zehirli gaz tehlikesi oluşabilir.
ABD Başkanı Trump, Beyaz Saray’daki Durum Odası’nda toplantıya katıldı
İRAN DEVLET TELEVZİYONU: “TRUMP, 40 BİN AMERİKAN ASKERİNİN TABUTLARINI TESLİM ALMAYI SEÇTİ”
İran Devlet Televizyonu, “Bundan sonra bölgedeki her ABD vatandaşı ve askeri legal maksat olacak. Trump, 40 bin ila 50 bin Amerikan askerinin tabutlarını teslim almayı seçti. Siz başlattınız, biz bitireceğiz” dedi.
İRAN’DAN İSRAİL’E YAKLAŞIK 30 FÜZEYLE DÜZENLENEN MİSİLLEMEDE BİRÇOK NOKTA İSABET ALDI
İran’dan İsrail’e yaklaşık 30 füzeyle düzenlenen misilleme atağında birçok noktanın isabet aldığı duyuruldu.
İsrail acil yardım servisi Kızıl Davut Yıldızı, direkt ve şarapnel kesimi isabeti nedeniyle 10 ihbar aldıklarını açıkladı.
İran’ın İsrail’in merkezine ve kuzeyine yönelik başlattığı akın sebebiyle ülke genelindeki alarmların devreye girmesinin akabinde fırlatılan yaklaşık 30 füzeden bir kısmının engellenemediği ve birtakım noktalara isabet ettiği belirtildi.
Kızıl Davut Yıldızı, Hayfa kentindeki isabetin akabinde bölgede ağır hasar oluştuğunu, birinci belirlemelere nazaran en az 11 kişinin yaralandığını ve isabet alan bölgelerdeki çalışmaların devam ettiğini duyurdu.
İsrail’in Yedioth Ahronoth gazetesi, füzelerden kimilerinin açık alana düştüğünü, Hayfa’nın yanı sıra ülkenin orta kesitindeki Shephelah ve Tel Aviv etrafında Dan Gush’da da hasar oluştuğunu bildirdi.
İsrail ordusundan yapılan açıklamada, sığınaklardan çıkılabileceği ve arama kurtarma gruplarının isabet alan noktalarda ülke genelinde faaliyet gösterdiği kaydedildi.
İsrail’de 07.30 sularında İran’dan ateşlenen füzelerin tespit edildiği açıklandı ve alarmlar devreye girdi.
İRAN BİRİNCİ DEFA KULLANDI: NEDİR BU HAYBER FÜZESİ
İran İslam İhtilali yaptığı açıklamada, operasyon kapsamında Hayber füzesinin birinci kere işgal topraklarına yanlışsız ateşlendiğini duyurdu.
Hayber füzesi, İran tarafından geliştirilen ve 2023 yılında tanıtılan orta menzilli bir balistik füze. Resmi ismi Fattah-2 olsa da kamuoyunda ekseriyetle “Hayber” ismiyle anılmakta. İsmini, İslam tarihinde değerli bir yer tutan Hayber Savaşından alır.
Öne çıkan özellikler
Hipersonik kabiliyet sayesinde klasik hava savunma sistemleri tarafından tespit ve imha edilmesi epey sıkıntı.
Atmosfer dışı hareket yapabilme özelliği, İsrail ve ABD üzere ülkelerin geliştirdiği hava savunma sistemlerine karşı üstünlük sağlamayı hedefliyor.
İran bu füzenin bilhassa İsrail’e karşı caydırıcılık hedefiyle geliştirildiğini belirtti.
Tanıtım ve jeopolitik önemi
Hayber füzesi birinci defa 2023 Haziran ayında İran Savunma Bakanlığı tarafından kamuoyuna tanıtıldı. İsrail, ABD ve Körfez ülkeleri için stratejik bir tehdit olarak görülüyor.
Füze, İran’ın daha evvel geliştirdiği Fattah-1 hipersonik füzesinin geliştirilmiş versiyonu.
Genel özellikleri
Sınıfı: Hipersonik balistik füze
Menzili: Yaklaşık 1.400 kilometre
Azami Sürat: Mach 13–15 (yaklaşık 16.000–18.000 km/s)
Mühimmat Tipi: Konvansiyonel yahut nükleer başlık taşıyabilir
Hedef Sistemi: Taşınabilir amaçları ve radarları aşma kabiliyetine sahip
Manevra Kabiliyeti: Atmosfer dışında taraf değiştirerek füze savunmalarını aşabiliyor
Yakıt Tipi: Katı yakıtlı (hızlı fırlatma avantajı sağlar)
OCASIO-CORTEZ: “AÇIKÇA AZİL SEBEBİ”
New York Kongre Üyesi Alexandria Ocasio-Cortez, X toplumsal medya platformunda yaptığı açıklamada, akının ABD Anayasası ve Kongre’nin savaş yetkilerinin “ağır bir ihlali” olduğunu savundu.
Cortez, “Başkanın müsaadesiz olarak İran’ı bombalama kararı Anayasa ve Kongre’nin savaş yetkilerinin ağır ihlalidir. Dürtüsel bir halde, bizi jenerasyonlar uzunluğu sürebilecek bir savaşın içine sokma riskini aldı. Bu katiyetle ve açıkça azil sebebidir” dedi.
TLAIB: “BİR DAHA BU TUZAĞA DÜŞMEYECEĞİZ”
Michigan Kongre Üyesi Rashida Tlaib de saldırıyı “ABD anayasasının bariz ihlali” olarak nitelendirdi.
Tlaib, Kongre’yi derhal müdahale etmeye çağırarak, “Orta Doğu’da on yıllardır süren bitmek bilmeyen savaşın bizi nereye getirdiğini gördük, hepsi ‘kitle imha silahları’ palavrasına dayalıydı. Bir daha bu tuzağa düşmeyeceğiz” dedi.
MCGOVERN: “BU BİR DELİLİK”
Massachusetts Kongre Üyesi Jim McGovern ise hücuma yönelik reaksiyonunu, “Trump, Kongre’nin onayı olmadan İran’ı bombaladı ve bizi yasa dışı bir biçimde Orta Doğu’da savaşa sürükledi. Dersimizi almadık mı? Bu delilik” kelamlarıyla lisana getirdi.
SANDERS: “BAŞKANIN BUNA YETKİSİ YOK”
ABD Senatörü Bernie Sanders ise “İran’a yönelik hücum haberi yalnızca rahatsız edici değil, anayasaya da karşıt. Bu ülkeyi savaşa götürebilecek tek kurum ABD Kongresi’dir. Liderin buna yetkisi yoktur” dedi.
KONGRE’DE GERGİNLİK TIRMANIYOR
Demokrat Parti Kongre üyeleri’nin arka arda gelen sert açıklamaları, Kongre’de bu mevzuda yeni bir soruşturma sürecinin başlatılabileceğine işaret ediyor.
Bazı üyeler, Savaş Yetkileri Yasası uyarınca Trump’ın yetkilerini sorgulayan acil bir oturum daveti yapılmasını talep ediyor.
“ABD’NİN YAPTIĞI ‘YASA DIŞI”
Nükleer Silahların Yasaklanması Takibi ve Memleketler arası Nükleer Silahları Kaldırma Teşebbüsü, ABD’nin İran’a yönelik saldırısının “yasa dışı” olduğunu vurgulayarak bunu kınadı.
İran Dışişleri Bakanı Erakçi ise “İran, hiç ayrılmadığı (müzakere masasına), havaya uçurmadığı şeye nasıl geri dönebilir?” açıklaması yaptı.
