Türkiye hazır giysi bölümü, global belirsizliklerin, iç piyasa problemlerinin ve döviz kuru dengesizliğinin gölgesinde tarihinin en kuvvetli devirlerinden birini yaşıyor. Türkiye Giysi Sanayicileri Derneği (TGSD) Başkanı Toygar Narbay, sektörün 2022 yılında 21,2 milyar doları bulan ihracatının, 2024 yılı sonunda 17 milyar dolara kadar düşebileceğini söyledi.
Narbay, 2024’ün birinci beş ayında bölümün yüzde 6,9 oranında daraldığını, bu küçülmenin yaklaşık yarısının Rusya-Ukrayna savaşı ile İsrail merkezli çatışmalar nedeniyle yaşandığını aktardı. Öte yandan Avrupa ve ABD pazarlarında genel bir artış varken, Türkiye’nin bu alanlarda gerileme yaşaması dikkat çekti.
İŞÇİLİK MASRAFLARI YÜZDE 249 ARTTI
Ekonomim’e konuşan Narbay, kesimin rekabet gücünü kaybetmesinin temel sebebinin, döviz kurunun yetersiz artışına karşın Türk lirası bazlı maliyetlerdeki sert yükseliş olduğunu vurguladı. Son iki yılda personellik masrafları yüzde 249, finansman maliyetleri ise yüzde 258 oranında artarken, döviz kuru yalnızca yüzde 101 yükseldi. Bu tablo, firmaların dolar bazlı üretim maliyetlerini yüzde 27 oranında artırmış durumda.
20 BİN KİŞİ İŞTEN ÇIKARILDI
Narbay’ın aktardığı bilgilere nazaran, 2022 yılında vergi öncesi yüzde 10,5 kâr eden firmalar, bu yıl yüzde 5,1 oranında ziyan ediyor. 2025 sonu için bu ziyan iddiası yüzde 4,5 düzeyinde. “İki yıl üst üste bu seviyede ziyan edilmesinin bölüm firmalarının öz kaynaklarını tüketme riski taşıdığını ve iflasların başlayabileceğini” vurgulayan Narbay, dalda bu yıl 20 bin kişinin işten çıkarıldığını, toplam istihdamın 571 bine gerilediğini söyledi.
HÜKÜMETE ÇAĞRI
TGSD, yaşanan bu darboğazdan çıkış için hükümete 10 unsurluk bir acil dayanak paketi sundu. Bu teklifler ortasında en dikkat çeken unsurlar; kur artışlarının enflasyona paralel biçimde düzenlenmesi, net ihracatçılara yüzde 10 döviz dönüşüm takviyesi verilmesi, istihdam teşviklerinin tüm ölçeklerde uygulanması ve yüksek finansman maliyetlerinin düşürülmesi.
TÜRK ESERLERİ PAHALILAŞIYOR
Hazır giyside Türkiye’nin Uzakdoğu’ya kıyasla yüzde 60, Kuzey Afrika ülkelerine nazaran ise yüzde 45 daha kıymetli hale geldiğini belirten Narbay, Avrupalı markaların üretimlerini Fas, Tunus ve Mısır üzere ülkelere kaydırmaya başladığını tabir etti. Türk firmalarının da yüksek katma bedelli eserleri Türkiye’de tutarak, daha düşük maliyetli üretimi öteki ülkelere taşıma planları yaptığı öğrenildi.
‘BU BÖLÜMÜ KAYBETMEMELİYİZ’
Narbay, hazır giysi kesiminin stratejik ehemmiyetine vurgu yaparak şu sözleri kullandı: “Hazır giysi kilogram başına 15,2 dolarlık ihracat bedeliyle ülke ortalamasının 10 katını yaratıyor. Toplam 950 bin şahsa istihdam sağlayan ve bugüne dek 40 milyar dolarlık yatırım yapılan bu kesimi kaybetmememiz gerekiyor.”
