Enerji ve madencilik faaliyetlerini hızlandırmayı amaçlayan torba yasa teklifi yaklaşık 26 saat süren görüşmelerin akabinde Meclis Sanayi, Ticaret, Güç, Natürel Kaynaklar, Bilgi ve Teknoloji Komitesi’nden geçti. Teklifin 11’inci unsuruna nazaran zeytinlikler madencilik faaliyetlerine açılıyor.
Tepki toplayan kararı pahalandıran Üniversal muharriri Deniz İpek, “süper talan” olarak değerlendirdiği kanun teklifi için “Teklifle çevresel tesir kıymetlendirme sürecinde ÇED gerekli değildir” uygulamasına son verilerek Erdoğan’ın buyruğu her şey için kâfi olacak. Erdoğan-Şimşek OVP’sine uygun olarak ekonomik planda işsizliğin artırılarak ucuz emeğin yağmasının kolaylaştırılmasında olduğu üzere, emperyalistlerin tekelci şirketlere ülkenin tüm yer altı ve yer üstü madenlerinin peşkeş çekilmesi için de kurallar olgunlaşmış oldu.” dedi.
İpek, “Madenlerde talan, mühendislerde sömürü” başlıklı yazısına şöyle devam etti:
Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği (TMMOB) Maden Mühendisleri Odası İstanbul Şubesi İstanbul vilayet hudutları içinde çalışan maden mühendisleri ve madencilik faaliyetleri ile ilgili bir anket çalışması yaptı ve evvelki gün anket sonuçlarını içeren bir İstanbul daimi nezaretçiler ve madencilik kıymetlendirme raporu paylaştı. 3213 sayılı Maden Kanunu’na nazaran daimi nezaretçi, maden işletmesinde daimi olarak istihdam edilen maden mühendisi olarak tanımlanır ve maden ruhsatına atalı bir maden mühendisi olmadan işletmede rastgele bir faaliyette bulunulamaz.
HUKUKİ VE FENNİ SORUMLULUK MÜHENDİSLERE
İstanbul’da bulunan madenlerin yüzde 57.65’i kum-çakıl ocağı, yüzde 18.86’sı taş ocağı, yüzde 17.79’u metalik-endüstriyel (silis/kuvars kumu) ve kalanı da başkalarını kapsamakta. Rapora nazaran genel olarak İstanbul’da yapılan madencilik faaliyetlerinin yüzde 76’lık büyük kısmı, yani dörtte üçü, inşaat faaliyetlerinin ana ham unsuru olan kum-agrega üretimi için yapılıyor.
Madencilik, sadece teknik bilgi ve maharet gerektiren bir alan olmaktan çıkıp idari, yönetimsel, çevresel ve toplumsal boyutları da kapsayan geniş bir sorumluluk alanı. Meclis kurulundan geçen ‘süper izin’ yasası hazırlığını maden mühendislerinin raporuyla birlikte ele alınca ortaya çıkan tablo da tıpkı ÇED süreçleri üzere… Daimi nezaretçi statüsündeki mühendislerin teknik ve fenni yetkilerinin, tabiat katliamı ve iş cinayetlerinde işverenler için ucuza kiralandığı söylenebilir.
MÜHENDİSLERİN MESLEKSEL BAĞIMSIZLIĞI YOK
İstanbul’da çalışan maden mühendislerinin yarıdan fazlası Maden Mühendisleri Odası minimum fiyat tarifesinin altında fiyat alıyor. Odanın 2025 taban fiyat tarifesine nazaran açık işletmede çalışan bir daimi nezaretçinin en az 86 bin 400 TL net fiyat alması gerekiyor. Daimi nezaretçilerin yarıdan fazlası fazla mesai yapıyor ve bu mesai fiyatları ödenmiyor. Daimi nezaretçilerin dörtte üçü çalıştığı maden ocağının faaliyetlerine hakim olduğunu belirtiyor. Daimi nezaretçilerin yarıdan fazlası faaliyetlerin işletme projesine uygun olarak yapılmadığını belirtiyor. Daimi nezaretçilerin yüzde 40’a varan yakını mesleksel bağımsızlıklarını kullanarak işletmeye dair teknik rapor yazamadığını belirtmiş. Maden ocaklarında; iş güvenliği uzmanlarının yüzde 75’i kısmi vadeli olarak OSGB tarafından görevlendirilen taşeron olan iş güvenliği uzmanları vazife yapıyor. Daimi nezaretçiler, ocaklardaki en kıymetli iş güvenliği tehlikesinin şev stabilizesi olduğunu belirtiyor. Daimi nezaretçilerin yüzde 43’ü çalışırken orman aşım sorunu yaşadığını belirtiyor.
DÜŞÜK FİYAT TEKNİK VE ÇEVRESEL SORUNLAR
Maden mühendisleri bir yanda maden ocaklarında inançlı bir üretim için gayret harcarken öteki yanda düşük fiyatlar, yüksek çalışma saatleri ve geleceksizlik/güvencesizlik sarmalı içinde çalıyor. Hiçbir garantiye sahip olmadan, işsiz kalma endişesiyle çalışan mühendislerin iş yerlerinde idare tarafından gelen baskılara boyun eğerek yapmaları gereken teknik çalışmaları tam olarak yerine getir(e)memeleri iş cinayetlerine ve etraf katliamlarına neden oluyor.
